Groszek zwyczajny, znany również jako groch (Pisum sativum), to jednoroczna roślina strączkowa z rodziny bobowatych (Fabaceae), ceniona na całym świecie ze względu na swoje smaczne i pożywne nasiona. Pochodzi z Bliskiego Wschodu, gdzie był uprawiany już tysiące lat temu, stając się jednym z filarów rolnictwa. Charakteryzuje się delikatnymi pędami, które u większości odmian wymagają podpór, oraz drobnymi liśćmi zakończonymi wąsami czepnymi. Kwiaty groszku, zazwyczaj białe, rzadziej różowe lub fioletowe, rozwijają się wczesnym latem, dając początek zielonym strąkom wypełnionym słodkimi nasionami. Jest to roślina łatwa w uprawie, idealna do ogrodów przydomowych i na działki.
Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum – gdzie występuje?
Groch zwyczajny (Pisum sativum) jest rośliną o długiej historii udomowienia, której pierwotne centrum pochodzenia lokalizuje się w regionie Żyznego Półksiężyca na Bliskim Wschodzie. Nie występuje współcześnie w stanie dzikim w formie, którą znamy z uprawy, lecz jest szeroko rozpowszechnionym gatunkiem uprawnym na wszystkich kontynentach w strefach klimatu umiarkowanego. Preferuje obszary o chłodnym klimacie wiosennym i umiarkowanie ciepłym lecie, co czyni go idealnym do uprawy w Polsce. Doskonale rozwija się w ogrodach przydomowych, na działkach, a także w uprawach wielkoobszarowych, gdzie stanowi ważny element płodozmianu ze względu na zdolność do wzbogacania gleby w azot.
Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum – wymagania i uprawa
Aby z powodzeniem uprawiać Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum, należy zapewnić mu odpowiednie warunki. Roślina ta najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych, gdzie otrzymuje co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła słonecznego dziennie. Wymaga gleby żyznej, dobrze przepuszczalnej, o lekko kwaśnym do obojętnego odczynie pH (idealnie w zakresie 6.0-7.5). Należy unikać gleb ciężkich, gliniastych, które łatwo ulegają zaskorupieniu i zatrzymują nadmiar wody, prowadząc do gnicia korzeni. Podlewanie powinno być regularne i umiarkowane, szczególnie w okresach suszy oraz podczas kwitnienia i zawiązywania strąków, aby zapewnić ciągłą wilgotność podłoża, ale bez zastoin wody. Groch jest rośliną sezonową, preferującą chłodniejsze temperatury wiosenne, dlatego siew najlepiej przeprowadzić wczesną wiosną, gdy tylko ziemia rozmarznie i będzie gotowa do pracy, zazwyczaj w marcu lub kwietniu. Kluczowym elementem w uprawie większości odmian grochu jest zapewnienie solidnych podpór, po których rośliny będą mogły się piąć, co zapobiega pokładaniu się pędów i ułatwia zbiory. Jak uprawiać Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum, aby uniknąć błędów? Ważne jest, aby nie siać grochu zbyt gęsto, co może prowadzić do słabej cyrkulacji powietrza i rozwoju chorób grzybowych. Unikaj także nadmiernego nawożenia azotem, ponieważ groch, jako roślina strączkowa, sam wiąże azot atmosferyczny.
Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum – pielęgnacja
Pielęgnacja Groszku / Grochu zwyczajnego Pisum sativum koncentruje się na zapewnieniu optymalnych warunków wzrostu i ochronie przed szkodnikami oraz chorobami. Regularne odchwaszczanie jest kluczowe, aby młode rośliny nie konkurowały z chwastami o wodę i składniki odżywcze. W okresach suszy, szczególnie podczas kwitnienia i zawiązywania strąków, niezbędne jest konsekwentne podlewanie, które powinno być obfite, ale z umiarem, aby nie doprowadzić do zastoin wody. Groch zazwyczaj nie wymaga intensywnego nawożenia, zwłaszcza azotem, ale jeśli gleba jest uboga, można zastosować kompost lub dobrze rozłożony obornik przed siewem, bądź nawozy bogate w fosfor i potas. Monitorowanie roślin pod kątem szkodników, takich jak mszyce czy strąkowce grochowe, oraz chorób grzybowych, np. mączniaka prawdziwego, jest ważne. Regularne przeglądy liści i wczesne reagowanie na pojawiające się problemy pomogą utrzymać rośliny w dobrej kondycji. Po zakończeniu owocowania, pędy grochu można pozostawić na grządce, aby wzbogaciły glebę w azot, lub przekopać jako zielony nawóz.
Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum – zastosowanie
Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum jest rośliną o wszechstronnym zastosowaniu, przede wszystkim kulinarnym, ale także ogrodniczym i ekologicznym. Jego świeże nasiona, zwane groszkiem zielonym, są cenionym dodatkiem do sałatek, zup, zapiekanek i dań obiadowych, zarówno w postaci świeżej, jak i mrożonej czy konserwowej. Suszony groch, w całości lub połówkach (groch łuskany), stanowi bazę dla pożywnych zup i dań jednogarnkowych, będąc ważnym źródłem białka roślinnego w diecie. W ogrodach, groch jest często uprawiany jako warzywo, a jego zdolność do wiązania azotu z powietrza sprawia, że jest doskonałym elementem płodozmianu, poprawiając strukturę i żyzność gleby. Może być również wykorzystywany jako roślina okrywowa lub na zielony nawóz po zbiorach. Jego podstawową i najbardziej cenioną zaletą jest wysoka wartość odżywcza oraz uniwersalność w kuchni, co czyni go niezastąpionym składnikiem wielu potraw na całym świecie.
Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum – podstawowe informacje
| Dekoracyjność: | Niska (głównie użytkowa) |
| Gleba: | Żyzna, przepuszczalna, lekko wilgotna |
| Kolor kwiatów: | Biały, różowy, fioletowy |
| Odczyn gleby: | Lekko kwaśny do obojętnego (pH 6.0-7.5) |
| Wysokość: | 30-200 cm (zależnie od odmiany) |
| Okres kwitnienia: | Maj – Lipiec |
| Trwałość liści: | Jednoroczna, liście sezonowe |
| Stanowisko: | Słoneczne |
| Zastosowanie: | Roślina jadalna, uprawa ogrodowa, warzywnik, zielony nawóz |
FAQ
Czy Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum jest jadalny?
Tak, Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum jest w pełni jadalny. Konsumuje się zarówno młode, niedojrzałe nasiona (groszek zielony), które są słodkie i soczyste, jak i dojrzałe, suszone nasiona, które stanowią podstawę wielu dań kuchni tradycyjnej. Można spożywać go na surowo, gotowanego, mrożonego lub konserwowanego.
Jak często podlewać Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum?
Groch wymaga regularnego i umiarkowanego podlewania, zwłaszcza w okresach suchych oraz podczas kwitnienia i zawiązywania strąków. Gleba powinna być stale lekko wilgotna, ale nie mokra. Zbyt częste podlewanie na ciężkiej glebie może prowadzić do gnicia korzeni, natomiast niedobór wody skutkuje słabym plonowaniem i twardymi strąkami. W zależności od warunków pogodowych, zazwyczaj wystarcza podlewanie 2-3 razy w tygodniu.
Czy Groszek / Groch zwyczajny Pisum sativum potrzebuje podpór?
Większość odmian Groszku / Grochu zwyczajnego, zwłaszcza te o długich, pnących pędach, zdecydowanie potrzebuje podpór. Mogą to być siatki, tyczki, druty lub specjalne konstrukcje. Podpory zapobiegają pokładaniu się roślin, ułatwiają cyrkulację powietrza, co zmniejsza ryzyko chorób grzybowych, oraz znacznie ułatwiają zbiory. Istnieją również odmiany karłowe, które nie wymagają podpór, ale ich plon jest zazwyczaj mniejszy.
